Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji – jak dojrzewa cyfrowa mapa kwalifikacji?

1 dzień temu

Agnieszka Marszałek

Spis treści

ZSK 1/2026

Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji – jak dojrzewa cyfrowa mapa kwalifikacji?

Jeszcze kilkanaście lat temu świat kwalifikacji w Polsce przypominał archipelag – wiele rozproszonych wysp, mało mostów, jeszcze mniej wspólnego języka. Edukacja, rynek pracy, sektor szkoleń to były równolegle funkcjonujące światy z różnym podejściem i tradycjami. Brakowało wspólnych standardów, które gwarantowałyby wiarygodność kwalifikacji i powiązań pomiędzy kwalifikacjami nadawanymi w różnych obszarach, a informacje o krajowej ofercie kwalifikacji były trudno dostępne. Z perspektywy tzw. zwykłego człowieka planowanie rozwoju edukacyjnego i zawodowego w takich warunkach było niczym żeglowanie we mgle bez mapy i kompasu – przypadek często odgrywał większą rolę niż realna orientacja w dostępnych możliwościach.

Od chaosu do uporządkowanego systemu

Odpowiedzią na ten stan rzeczy stał się Zintegrowany System Kwalifikacji (ZSK) wraz z jego najbardziej widocznym (niczym latarnia morska) elementem – Zintegrowanym Rejestrem Kwalifikacji. Zgodnie z założeniami twórców nowych rozwiązań najważniejszą rolą Rejestru jako integratora systemu miało być zapewnienie łatwego dostępu do wiarygodnych informacji o jak największej liczbie kwalifikacji o gwarantowanej jakości możliwych do zdobycia w Polsce. Czy dziś można powiedzieć, iż rzeczywiście spełnia on tę funkcję?

Unikatowy zbiór danych

Od wejścia w życie ustawy o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji znaczenie Rejestru, a także udostępniającego go portalu ZSK https://kwalifikacje.gov.pl/ ewoluuje i rośnie. w tej chwili Rejestr to ponad 20 600 kwalifikacji włączonych do ZSK i opisanych w wystandaryzowany, umożliwiający ich porównywanie sposób oraz ponad 2 500 powiązanych z nimi instytucji. Rejestr jest unikatową w skali kraju bazą integrującą w jednym miejscu dane o kwalifikacjach nadawanych w edukacji formalnej i pozaformalnej. Wpis do Rejestru stał się swoistym dowodem jakości kwalifikacji, niczym światło latarni, które pozwala odróżnić bezpieczny port od złudnej przystani.

Im bardziej Rejestr się rozrastał, tym wyraźniej było widać potrzebę jego dalszego doskonalenia, tak aby gromadzone w nim dane były nie tylko wiarygodne, ale także łatwe do wyszukania, zrozumienia i wykorzystania w praktyce. To właśnie było dla nas impulsem do działań podjętych w trwającym projekcie ZRK3.

Użyteczność siłą napędową rozwoju

Korzystając z badań i własnych analiz, w projekcie ZRK3 z zapałem zabraliśmy się za modernizację Rejestru i portalu. Portal przeszedł całkowitą metamorfozę – od architektury informacji, przez warstwę wizualną, po sposób komunikacji. Postawiliśmy na prosty język, klarowną strukturę i intuicyjną nawigację, żeby łatwiej można było znaleźć to, czego się szuka, i zrozumieć, co adekwatnie się znalazło. Rejestr zyskał nowe filtry i bardziej „inteligentną” wyszukiwarkę. Poprawiliśmy także sposób prezentacji informacji i uprościliśmy język. Rejestr został powiązany z Bazą Usług Rozwojowych, dzięki czemu użytkownik może zobaczyć nie tylko samą kwalifikację, ale także dofinansowane w ramach BUR usługi rozwojowe (szkolenia, walidacje), które prowadzą do jej zdobycia.

Kontekst ma znaczenie, czyli mapa z dodatkowymi wskazówkami

Szybko okazało się, iż użytkownicy Rejestru nie szukają wyłącznie opisów kwalifikacji, ale odpowiedzi na konkretne pytania, np. jakie kompetencje są potrzebne na rynku pracy, co daje dana kwalifikacja. Dlatego już w poprzednim projekcie zaczęliśmy gromadzić przy Rejestrze dane kontekstowe, m.in. o zawodach powiązanych z kwalifikacjami, wysokości zarobków, zapotrzebowaniu na kwalifikacje i umiejętności czy o ofertach pracy powiązanych z kwalifikacjami. W takim otoczeniu dane z Rejestru nabierają bardziej realnego znaczenia w podejmowaniu decyzji o dalszej edukacji i rozwoju zawodowym.

Sam dostęp do dużych zasobów danych jednak nie wystarczy. Dlatego w projektach ZRK wypracowaliśmy pierwsze nowatorskie rozwiązania (metody, narzędzia – swoisty know-how) pozwalające z wykorzystaniem AI i LLM-ów przetwarzać i łączyć informacje o kwalifikacjach, zawodach, umiejętnościach i stanowiskach pracy.

Użyteczność niejedno ma imię, czyli od danych do decyzji

Prawdziwa użyteczność zaczyna się tam, gdzie informacja przestaje być celem samym w sobie, a staje się wsparciem w podejmowaniu decyzji. Dlatego rozwijamy narzędzia, które łączą dane z ZRK z danymi kontekstowymi i pomagają przełożyć je na konkretne decyzje. I tak w projekcie ZRK3 nową odsłonę zyskał Kompas Szkolnictwa Branżowego, który ułatwia młodemu człowiekowi wybór zawodu i szkoły realizującej kształcenie zawodowe. Dla osób dorosłych przygotowujemy aplikację Ścieżki rozwoju, która będzie wspierać użytkowników w wyborze drogi dalszego uczenia się lub rozwoju kariery zawodowej na podstawie posiadanych umiejętności, zainteresowań czy miejsca zamieszkania.

Podejmowanie świadomych decyzji dotyczących edukacji i rozwoju zawodowego wymaga jednak nie tylko miarodajnych informacji o istniejącej ofercie edukacyjno-zawodowej, ale także adekwatnej oceny predyspozycji danej osoby. Dlatego w projekcie rozwijamy czatbotkę ZeteRKę – cyfrową asystentkę, która dzięki quasitestu predyspozycji pozwala rozpoznać preferencje i zainteresowania użytkownika, a następnie podpowiada najbardziej pasujące do nich kwalifikacje z Rejestru. W testowanej w tej chwili nowej wersji ZeteRKa prowadzi swobodną rozmowę i na podstawie wyników testu oraz innych zebranych informacji tworzy profil użytkownika i coraz trafniej łączy informacje o nim z danymi zgromadzonymi w ZRK.

Cyfrowe zaplecze dla ZSK

Równolegle Rejestr pełni mniej eksponowaną, ale równie kluczową funkcję – stanowi węzeł komunikacyjny i cyfrowe zaplecze ZSK, bez którego jego sprawne funkcjonowanie nie byłoby możliwe. Przez Rejestr i portal przechodzą wszystkie rodzaje danych i informacji przekazywanych w ramach procedur i funkcji realizowanych w ZSK. Przy Rejestrze powstały narzędzia umożliwiające i ułatwiające różnym podmiotom wykonywanie zadań wynikających z ustawy o ZSK.

Rejestr dzisiaj – jedno miejsce, trzy perspektywy.

Rejestr dzisiaj to już nie tylko unikatowa baza danych o kwalifikacjach. To wielowymiarowe narzędzie funkcjonujące równocześnie w trzech perspektywach: uporządkowana, ustawowa ewidencja kwalifikacji włączonych do ZSK; rozwinięta, „oprzyrządowana” platforma łącząca dane, usługi i użytkowników; ekosystem działań wspierających funkcjonowanie ZSK i ideę uczenia się przez całe życie. W tym sensie ZRK przestaje być wyłącznie miejscem gromadzenia informacji, a staje się aktywnym środowiskiem, które nie tylko porządkuje rzeczywistość kwalifikacji, ale też pomaga ją rozumieć i wykorzystywać w praktyce.

Wyzwania na przyszłość

Jeśli kiedyś poruszanie się po świecie kwalifikacji przypominało błądzenie po nieoznaczonych wodach, dziś mamy do dyspozycji uporządkowany układ odniesień wraz z pomocnymi narzędziami, który pozwala nie tylko zobaczyć, gdzie jesteśmy, ale też bardziej świadomie wybrać kierunek dalszej drogi. Jednocześnie coraz wyraźniej widać, iż mapa ta powinna być dalej rozwijana. Wyzwań jest wiele, ale szczególnie istotnym kierunkiem jest uzupełnienie jej o informacje o istotnych dla rynku pracy kwalifikacjach funkcjonujących poza ZSK, tak aby Rejestr jak najpełniej odzwierciedlał rzeczywistą ofertę uczenia się i rozwoju kompetencji w Polsce. Potencjał Rejestru jaki udało się zbudować w wyniku dotychczasowych działań, daje solidne podstawy do żeglowania ku kolejnym wyzwaniom.